Gebruik van foto’s en afbeeldingen

Stel, je hebt een mooie webshop of een website gemaakt. Alleen tekst is ook zo saai, dus je zoekt er via Google wat plaatjes bij die passen bij jouw shop of site. Enkele weken later ontvang je een mail of een brief van iemand: die plaatjes die je op je site hebt geplaatst zijn van hem, en omdat je hiervoor geen toestemming had gevraagd moet je een fiks bedrag betalen. Mag dat?

Auteursrecht

Het auteursrecht beschermt een werk van letterkunde, wetenschap en kunst, kortweg ‘werk‘. Dat betekent in de bespreking van dit voorbeeld dat je er vanuit kunt gaan dat op zo goed als alle foto’s auteursrecht ligt. Voor het gebruik van een werk (dat dus beschermd is door het Auteursrecht), is toestemming nodig. Het betalen van een redelijke vergoeding voor het gebruik van het werk is veelal een voorwaarde van de toestemming. Die toestemming voor het gebruiken van een werk heet in juridische terminologie een ‘licentie’.

Rechthebbende

Als je een bepaalde afeelding of foto wilt gebruiken, óók als je die op internet of Google hebt gevonden, dien je eerst toestemming te vragen aan de rechthebbende. De rechthebbende is de maker of makers van het werk (bijvoorbeeld de fotograaf alleen of de fotograaf en de stylist samen) of degene die de auteursrechten van de maker(s) heeft overgenomen (de ‘rechtsverkrijgende’, bijvoorbeeld het persagentschap).

Licentie

De rechthebbende heeft een uitsluitend recht op het werk. Dat wil zeggen dat hij zelf mag bepalen of hij iemand toestemming geeft om zijn werk te gebruiken en zo ja, onder welke voorwaarden. Dit houdt meestal in dat de rechthebbende een vergoeding wil voor het gebruik van zijn werk. Die toestemming, al dan niet gebonden aan bepaalde voorwaarden, heet een licentie.

Creative Commons

Maar hoe kom je erachter wie de rechthebbende op een bepaald werk is? Dat is waarschijnlijk niet Google, ook niet altijd de eigenaar van een website en zelfs niet altijd de maker van het werk. Een oplossing voor het probleem van het achterhalen van de rechthebbende, is om alleen eigen foto’s of plaatjes te gebruiken. Een andere oplossing is werken te gebruiken waarvan op voorhand duidelijk is onder welke voorwaarden het gebruikt mag worden. Deze werken zijn voorzien van wat in het Nederlands te vertalen is als een ‘publieke standaardlicentie’. De meest gebruikte zijn die van Creative Commons en GPU (General Public License).

Inbreuk op auteursrecht = onrechtmatige daad

Wat nu als je een foto van internet hebt geplukt, zonder toestemming te hebben de maker ervan? Als deze erachter komt dat iemand, zonder zijn toestemming, gebruik heeft gemaakt van zijn foto, kan hij zich beroepen op zijn auteursrecht om: a) te eisen dat je zijn werk van je site verwijdert en b) een redelijke vergoeding te vragen voor de tijd dat je zijn werk hebt gebruikt en c) eventueel verhoogd met een schadevergoeding. Op basis van inbreuk op het auteursrecht is er sprake van een ‘onrechtmatige daad’ (art. 6:162 BW). Degene die inbreuk maakt op iemand zijn auteursrechten is vervolgens verplicht de schade die daardoor wordt geleden, te vergoeden.

Vergoeding

Wat is nu een redelijke vergoeding voor de hierdoor geleden schade? Fotografen beroepen zich ook wel op de tarievenlijst van FotoAnoniem (voorheen Fotografenfederatie). Deze prijzen worden soms door de rechter geaccepteerd als richtlijnen, maar het is wenselijker om aan te haken bij de vergoeding die de fotograaf normaal gesproken zou rekenen voor een licentie. Vaak wordt ook nog een “boete” in rekening gebracht vanwege het feit dat de foto zonder toestemming is gebruikt en er dus inbreuk is gepleegd. Of dit juridisch steek houdt, is onderwerp van discussie. De huidige stand van zaken lijkt te zijn dat een dergelijke boete niet wordt toegestaan, maar het kan zijn dat de rechter in jouw geval anders oordeelt.

Wat kan je doen?

Stel je hebt een boze brief gekregen van een fotograaf (of advocaat) waarin hij een behoorlijk bedrag van je eist. Is er niets te doen om te voorkomen dat je dat bedrag moet betalen? Het is in ieder geval altijd verstandig om direct de bewuste foto’s te verwijderen. Wellicht neemt hij genoegen met deze praktische oplossing. Neemt hij dat niet, dan kan je wellicht nog onderhandelen over de hoogte van het verschuldigde bedrag. Je kan natuurlijk ook je zaak indienen bij de Clinic via het aanvraagformulier.

Ik heb een brief gekregen van Getty Images, wat moet ik doen?

De Clinic krijgt zeer veel vragen binnen over claims van Getty Images. In veel gevallen kunt u zelf de eerste stappen ondernemen. Er is een stappenplan beschikbaar van Bright Advocaten. Dit is een goed beginpunt. Indien er na het lezen van deze informatie nog vragen zijn, dien dan een aanvraag in via ons aanvraagformulier.