Is er een recht om vergeten te worden?

In een uitspraak van het  Hof van Justitie van de EU op 13 mei  2014 werd op een aantal interessante rechtsvragen beslist. Het meest verrassende van de uitspraak is dat Google als verantwoordelijke onder de Europese dataprotectierichtlijn valt. Het gevolg van de toepasselijkheid van de dataprotectierichtlijn op de zoekresultaten van Google is, dat een betrokkene een verzoek kan instellen om links naar zijn naam te laten verwijderen. Is er dus nu een effectief recht om vergeten te worden, nog voor de Algemene Privacyverordening er is?

Waar ging de zaak tegen Google over? Op 5 maart 2010 diende een Spaanse ingezetene een klacht in bij de Spaanse dataprotectie autoriteit (AEPD) tegen een regionale krant en tegen Google. De klacht betrof de links via de zoekresulaten van Google naar artikelen in de krant over de betrokkene. Deze artikelen stamden uit 1998 en bevatten informatie over schulden die klager toen had. Vanuit de klagers recht op privacy is het voorstelbaar dat hij na 12 jaar vergeten wil worden.

Aan de andere kant was de publicatie in de krant rechtmatig en dient een online archief van een krant ook een doel, namelijk de vrijheid van meningsuiting. Wat heeft de Europese rechter nu beslist? De publicatie is rechtmatig en valt te rechtvaardigen onder de journalistieke exceptie in de richtlijn( art.9). Google daarentegen wordt vol aan de toets van de privacyrichtlijn onderworpen met als gevolg dat, kort gezegd, het vinden, indexeren en bewaren van persoonsgegevens door een zoekmachine als Google, gericht op Europese burgers ( dmv targeten met advertenties) onder de richtlijn valt.

Het Hof van Justitie concludeert dat Google zich kan baseren op de grondslag ‘ gerechtvaardigd belang’ om de persoonsgegevens te verwerken ( art.7-f). Er is dus geen toestemming nodig. Hierbij gaat het Hof voorbij aan bijzondere of gevoelige persoonsgegevens zoals over ras, politieke voorkeur en gezondheid, deze gegevens mogen alleen na expliciete toestemming verwerkt worden (art.8).

Waar komt nu het recht om vergeten vandaan? Als de richtlijn van toepassing is  heeft diegene wiens naam opkomt in de zoekmachine het recht dat de link gewist wordt als de gegevens niet meer up-to-date zijn of als een grondslag ontbreekt (art. 12 &14), zoals met gevoelige persoonsgegevens. Dit recht geldt ook als de gegevens rechtmatig openbaar zijn gemaakt zoals in dit geval door de krant.

In het voorstel voor een Algemene Privacyverordening is een exlictiet recht om vergeten te worden opgenomen (art.17). Dit recht zal echter niet zo sterk  zijn als het recht dat uit deze uitspraak volgt. In de Verordening komt een zwaarder gewicht toe aan de vrijheid van meningsuiting. In deze uitspraak komt de , evenzware grondrecht als dat van dataprotectie, vrijheid van meningsuiting maar summier aan de orde en weegt pas zwaar als het om een publiek figuur gaat. Het risico van het zwaarder laten wegen van dataprotectie, eenzijdig op verzoek van betrokkene, is dan ook censuur. Het is de vraag hoe dit recht zich  in de (rechts-) praktijk zal uitkristalliseren.

Voor een uitgebreidere versie van dit artikel zie de column: Een algemeen recht om onvindbaar te worden?

 

HvJ: website met illegale inhoud blokkeren is toegestaan

Een Duits en een Oostenrijks bedrijf maakten, als houders van de auteursrechten op verschillende films, bezwaar tegen het illegaal openbaarmaken van films als stream of download op het internet. Ook tussenpersonen, zoals ISP’s, kunnen een verbod opgelegd worden wanneer hun diensten worden gebruikt om inbreuk te maken op een auteursrecht. De Oostenrijkse ISP UPC Telecom Wien werd dan ook door de rechter bevolen om de toegang tot een illegale streaming- en downloadwebsite te blokkeren. Het Hof van Justitie heeft bepaald dat een dergelijk verbod gerechtvaardigd is.

In essentie gaat het hier om de voortdurende strijd tussen verschillende fundamentele rechten, namelijk het recht op bescherming van intellectuele eigendomsrechten van de filmbedrijven, het recht op vrijheid van ondernemerschap van de ISP en het recht op vrijheid van informatie van alle internetgebruikers. Nationale rechters zullen moeten zoeken naar een rechtvaardig evenwicht tussen deze grondrechten.

Na deze uitspraak is het duidelijk geworden dat rechters …

Lees Meer

Hoe kan je anoniem appen?

Sinds de overname twee weken geleden van mobiele berichtendienst Whatsapp door Facebook is een massale overstap gaande naar alternatieve berichtendiensten zoals de apps Telegram en Treema . Een verklaring voor deze overstap kan zijn dat gebruikers niet willen dat Facebook ook weet met wie je appt en misschien wel waarover. Door dit soort overnames ontstaat een concentratie van data over een steeds groter wordend terrein van het privéleven van de gebruiker.

Persoonsgegevens zijn zeer waardevol voor bedrijven. Zo kan er nog gerichter worden geadverteerd en kunnen gegevens worden gedeeld voor onbekende toekomstige doelen. Ook zijn al deze gegevens een goudmijn voor geheime diensten. In plaats van een  ‘gratis’ en ‘privé berichtendienst betaalt de gebruiker in feite met haar privacy.

Waarom zou je er dan niet voor betalen? Een andere kijk op ‘gratis’ apps doet een ander licht schijnen op betaalde varianten van mobiele berichtendiensten. Voorbeelden zijn Treema, …

Lees Meer

Linken toegestaan? Part I

Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft onlangs bepaald dat je mag linken naar een auteursrechtelijk beschermd werk, zolang dat werk door of met toestemming van de auteursrechthebbende op internet is geplaatst.  Deze vraag is van belang, omdat slechts met toestemming van de auteursrechthebbende een werk openbaar mag worden gemaakt.

In de Svensson zaak hadden auteurs van nieuwsberichten van het Zweedse Göteborgs-Posten de nieuws-aggregator Retriever aangeklaagd voor het verzamelen van links naar hun artikelen, zonder hun toestemming. Volgens het Hof is een link alleen een auteursrechtelijke openbaarmaking als er sprake is van een mededeling van het werk naar een (nieuw) publiek. Het linken naar nieuwsberichten was in dit geval wel een mededeling, maar er was geen sprake van een nieuw publiek dat toegang had tot het werk. Iedereen met toegang tot het internet kon het werk namelijk al raadplegen en een link had …

Lees Meer

The idea is to occupy Facebook with art…

Een nieuwe hype op Facebook is het aanbod van selfies en andere soortgelijke non-culturele posts af te wisselen met een foto van een piece of art van een actual artist. Op zich interessant, ook juridisch. Het plaatsen van een selfie mag namelijk altijd,  maar het plaatsen van een foto van een kunstwerk op Facebook is niet zonder meer toegestaan.

Ten eerste rust op een kunstwerk auteursrecht. Dit houdt in dat degene die een bepaald kunstwerk heeft gemaakt de exclusieve bevoegdheid heeft om dit kunstwerk te exploiteren. Te verveelvoudigen dan wel openbaar te maken. Het maken van een foto van een kunstwerk wordt gezien als een verveelvoudiging, waarvoor in beginsel toestemming nodig is van de kunstenaar. Een uitzondering hierop is kunst op openbare plaatsen, zoals een standbeeld op een rotonde, waarvan wel foto’s mogen worden gemaakt. Zonder toestemming van de kunstenaar of de rechthebbende is het verboden om een foto van …

Lees Meer

Is downloaden uit illegale bron verboden?

Het is een steeds terugkerende vraag: ‘Is het downloaden uit illegale bron verboden?’ Tot op heden is deze – voor de gemiddelde Nederlandse consument toch vrij belangrijke – vraag nog onbeantwoord gebleven. Door de wisselende uitspraken in de media en de wetgeving was het voor downloadend-Nederland een grote digitale snoepwinkel. Toch brengt logisch verstand ons in dit geval al een eind op weg; wat offline niet door de beugel kan wordt vaak ook online niet geaccepteerd. In de conclusie van de Advocaat-Generaal (hierna: AG) wordt een duidelijke weg ingeslagen. De AG heeft een adviserende functie bij het Hof van Justitie, de hoogste rechterlijke instelling van de Europese Unie.

Wat ging eraan vooraf

In de zaak tussen ACI e.a., dit zijn producenten en leveranciers van blanco dragers, en Stichting de Thuiskopie heeft de Hoge Raad vragen gesteld aan het Europese Hof van Justitie. Deze reeks prejudiciële vragen heeft vooral betrekking …

Lees Meer

Streamen in de trein

Niets is fijner dan jezelf  tijdens je lange treinreis af te zonderen van iedereen om je heen. Sinds de NS samen met T-Mobile de mogelijkheid biedt om te internetten in de trein is dit werkelijkheid geworden. Vanuit je stoel, verbonden via je smartphone, laptop of tablet. Sinds kort wordt deze mogelijkheid echter beperkt. Door het grote succes van internet in de trein, kwam er steeds meer vraag naar het draadloze netwerk. Door deze overbelasting van het netwerk ontstond er een traag netwerk.

Aangezien in Nederland netneutraliteit verplicht is gesteld mogen internetaanbieders de toegang tot specifieke inhoud of applicaties niet blokkeren. Dit zorgt er bijvoorbeeld voor dat aanbieders ook geen apart tarief mogen rekenen voor diensten zoals WhatsApp of Skype.

T-Mobile kan zich in dit geval echter beroepen op een uitzondering. Aangezien de internetverbinding maar een bepaalde capaciteit bevat is het mogelijk om het internetverkeer te belemmeren om te voorkomen dat het netwerk overbelast …

Lees Meer

De hobbelige weg naar een Europees octrooi

De meeste intellectuele eigendomsrechten zijn inmiddels grotendeels geregeld door de Europese Unie: het auteursrecht en databankenrecht moeten voldoen aan Europese richtlijnen, merkenrecht en modellenrecht zijn zelfs geheel geharmoniseerd. Vreemde eend in de bijt is het octrooirecht. Er is weliswaar een Europees Octrooiverdrag, maar formeel staat dit los van de Europese Unie. Het octrooi is nog grotendeels nationaal geregeld.

Dit komt niet doordat er niet is gedacht aan harmonisatie. De Europese Commissie verwacht dat een Europees octrooi zorgt voor lagere kosten, een grotere rechtszekerheid en een eenduidige geschillenprocedure. Er ligt inmiddels een voorstel klaar tot unificatie van het octrooirecht door middel van een verordening. De politiek is echter grillig, ook in de EU: Spanje en Italië willen geen Europees octrooi en liggen dwars. Voor het aannemen van een dergelijke verordening is unanimiteit nodig: Spanje en Italië kunnen het voorstel dus blokkeren. Dit is reden voor de Raad om een “nauwere samenwerking” …

Lees Meer

Strijd om rode zolen

Er is een ware ʻoorlogʼ aan het ontstaan tussen Louboutin en andere schoengiganten die hun schoen hebben voorzien van een rode zool. In het verleden heeft Louboutin Carmen Steffens of Brazil en Yves Siant Laurent voor de rechter gesleept. Vandaag heeft de voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag (hierna: de voorzieningenrechter) uitspraak gedaan in het door Louboutin aangespannen kort geding over de rode zool van de zwarte en blauwe schoenen die door Van Haren worden verkocht.

De voorzieningenrechter heeft geoordeeld dat sprake is van inbreuk op het zoolmerk van Louboutin vanwege (1) de herkenning van de rode zool van de hooggehakte damesschoenen van Louboutin, (2) de mogelijke verwarring door de overeenstemming tussen merk en teken en (3) het gebruik voor – vrijwel – identieke waren en een vrijwel gelijke toepassing van de rode zool. Het in aanmerking komende publiek wordt …

Lees Meer

Klunzige politieagent in ‘Dokter Tinus’ toegestaan

De knullige politieagent die Tygo Gernandt speelt in de SBS6 tv-serie ‘Dokter Tinus’ mag een officieel  politie-uniform blijven dragen. Er mag tevens gebruikt worden gemaakt van waarheidsgetrouwe politieauto’s  De Nationale Politie stapte naar de rechter omdat zij zich niet herkende in het klunzige beeld dat van de politie wordt neergezet. Er zou imagoschade voor het Nederlandse politiekorps optreden door het geschetste beeld.  Daarbij beroept de politie zich op auteurs- en merkrechten op de politielogo’s.  De producenten van ‘Dokter Tinus’ beroepen zich in deze zaak op de vrijheid van meningsuiting. De rechter deed vorige week uitspraak en gaf de tv-producenten gelijk. De beperking op de vrijheid van meningsuiting van de producenten is niet geoorloofd. Het is niet noodzakelijk een dergelijke beperking op te leggen in een democratische samenleving. De producenten mogen dus gebruik blijven maken van officiële politielogo’s in ‘Dokter Tinus’.

Lees Meer